Portugal heeft een overzichtelijke schoolkalender: één landelijke kalender, weinig maar ruime vakanties en een van de langste zomers van Europa. De rust zit geconcentreerd in enkele lange blokken, een herfstvakantie ontbreekt en de enige korte onderbreking valt rond carnaval. Hieronder staat het complete beeld: de vakanties, de carnavalsonderbreking, de landelijke opzet, de religieuze en gemeentelijke feestdagen, de toeristische drukte en de manier waarop Portugal met verzuim omgaat.
De vakanties: lange blokken, weinig korte pauzes
De officiële Portugese schoolkalender kent vier rustmomenten: een kerstvakantie en een paasvakantie van elk ongeveer twee weken, een carnavalsonderbreking van enkele dagen en de zomervakantie van zo'n drie maanden. Op die korte carnavalsperiode na zijn er geen losse vakantieweken verspreid over het jaar; anders dan Nederland, Frankrijk of België kent Portugal geen herfstvakantie. Het eerste trimester loopt zonder onderbreking door van de start van het schooljaar tot Kerst, waardoor de eerste aaneengesloten lesperiode langer is dan in landen met een half-term of herfstvakantie. De rust is dus weinig in aantal, maar elk van de hoofdvakanties is fors.
De zomervakantie is met ongeveer twaalf weken de langste onderbreking en behoort tot de langste van Europa, vergelijkbaar met Italië en langer dan de Spaanse zomer. Ze loopt grofweg van eind juni tot half september, ongeveer het dubbele van de Nederlandse zomer van zes weken. Daarmee past Portugal in het Zuid-Europese patroon waarin de hitte en de traditie tot lange zomers leiden en het grootste deel van de vrije tijd in één blok valt.
De carnavalsonderbreking
De enige korte pauze buiten de hoofdvakanties valt rond carnaval. Carnaval is in Portugal geen vaste nationale feestdag, maar de dinsdag voor Aswoensdag wordt jaarlijks als facultatieve vrije dag behandeld, een tolerância de ponto die de overheid toekent. Die toekenning gebeurt formeel per jaar, maar is zo bestendig dat scholen, bedrijven en overheden er standaard van uitgaan. De onderbreking beslaat doorgaans de maandag tot en met woensdag rond carnavalsdinsdag, met Aswoensdag als sluitstuk, en functioneert als een lang weekend midden in het tweede trimester. In de praktijk volgt vrijwel het hele land de onderbreking, gedragen door een sterke feesttraditie met optochten in steden als Torres Vedras en Loulé.
Eén landelijke kalender, met ruimte per niveau
De Portugese kalender is eenvoudiger dan de Spaanse omdat Portugal de kalender centraal vaststelt, terwijl Spanje de bevoegdheid bij zeventien autonome regio's legt die elk hun eigen data en extra vrije weken vaststellen; de Spaanse opzet staat in de uitleg over de Spaanse autonome regio's. In Portugal gelden de kerst-, carnavals- en paasonderbreking en de zomervakantie grotendeels voor het hele vasteland tegelijk. Binnen dat kader hebben het basis- en het secundair onderwijs een iets andere indeling: de grote vakanties vallen samen, maar rond de start, het einde en de examens lopen de niveaus uiteen. Het grootste verschil ontstaat door de nationale examens in het secundair onderwijs, waardoor de zomervakantie niet voor iedereen op dezelfde dag begint. Wie precies wil weten wanneer een kind vrij is, kijkt daarom naar het juiste onderwijsniveau.
Religieuze en gemeentelijke feestdagen
De kalender wordt gekleurd door katholieke feestdagen: Goede Vrijdag en Pasen vormen de paasonderbreking, Sacramentsdag (Corpo de Deus) geeft in het voorjaar een losse vrije dag, en verder zijn er Maria-Tenhemelopneming op 15 augustus (midden in de zomer), Allerheiligen op 1 november, Onbevlekte Ontvangenis op 8 december en Kerstmis. Typisch Portugees is daarnaast de feriado municipal: elke gemeente heeft een eigen vrije dag voor haar patroonheilige, in Lissabon Santo António op 13 juni en in Porto São João op 24 juni. Op die dag zijn de scholen in de betreffende stad dicht terwijl elders gewoon les is, iets wat je in landen met alleen landelijke feestdagen niet ziet.
Toeristische drukte
De zomervakantie maakt Portugal het drukst voor toeristen, met de Algarve als brandpunt. Doordat de zomer bijna drie maanden duurt, kent de kust geen enkele piekweek maar een aaneengesloten hoogseizoen, met de zwaarste weken in juli en augustus. De drukte ontstaat doordat de Portugese zomervakantie samenvalt met die van het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Duitsland en Spanje, landen die sterk op de Algarve gericht zijn via luchthavens als Faro. De paasvakantie is de tweede piek: die valt samen met de Spaanse Semana Santa, waardoor het hele Iberische schiereiland in beweging komt. De carnavalsperiode geeft een kleinere, kortstondige piek. Welke periodes het rustigst zijn, is te bekijken met de druktekaart.
Schoolverzuim
Het Estatuto do Aluno legt vast hoeveel een leerling mag verzuimen. In de eerste onderwijscyclus geldt een bovengrens van tien ongerechtvaardigde afwezigheden; in de hogere cycli ligt de grens per vak op tweemaal het aantal wekelijkse lessen. Wordt de helft van die grens bereikt, dan roept de school de ouders op voor een gesprek. Een afwezigheid moet vooraf worden gemeld als de reden voorzienbaar is, en anders binnen drie werkdagen. Een vakantiereis tijdens lestijd geldt niet als geldige reden en blijft als ongerechtvaardigd staan, ook als de school vooraf is ingelicht. Bij herhaald verzuim zonder geldige reden is de school verplicht de commissie voor jeugdbescherming of het Openbaar Ministerie in te lichten. Boetes spelen een kleinere rol dan in Duitsland of Engeland, maar via deze meldplicht is de aanpak wel dwingend; het bredere beeld staat in het overzicht van de strengste landen.
Zelf de data nakijken
De actuele data staan op de pagina over schoolvakanties in Portugal.
Bron: https://www.expatica.com/pt/education/children-education/school-holidays-in-portugal-103129/