Nederland verdeelt alleen de zomervakantie over drie regio's, noord, midden en zuid, om te voorkomen dat alle gezinnen tegelijk vertrekken en de wegen, luchthavens en vakantiebestemmingen op één moment overbelast raken. De overige schoolvakanties gelden landelijk op dezelfde data. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelt de spreiding vast en laat de regio's elkaar enkele weken overlappen, zodat gezinnen uit verschillende regio's samen weg kunnen.
Alleen de zomervakantie wordt gespreid, de rest is landelijk
De regio-indeling raakt uitsluitend de zomervakantie. De herfst-, kerst-, voorjaars- en meivakantie vallen voor het hele land op dezelfde data, omdat die periodes korter zijn en de reisdruk daar lager ligt. De zomervakantie duurt zes weken en valt samen met het hoogseizoen voor binnen- en buitenlandse reizen, waardoor gelijktijdig vertrek de grootste pieken zou veroorzaken. De spreiding beperkt zich daarom tot de periode met het hoogste risico op vastlopen.
De spreiding verdeelt de druk op wegen en bestemmingen
De verdeling in drie regio's voorkomt dat enkele miljoenen schoolgaande kinderen en hun ouders op dezelfde dag de weg op gaan. Door de start van de zomervakantie per regio een aantal weken te laten verschillen, schuift de uittocht over een langere periode en daalt de piekbelasting op snelwegen, grensovergangen en luchthavens. Dezelfde spreiding ontlast campings, vakantieparken en kustplaatsen, die anders in één weekend hun volledige zomerinstroom zouden moeten opvangen.
De maatregel werkt alleen zolang gezinnen zich aan de eigen regio houden. Wie buiten de toegewezen periode reist zonder geldige reden, ondermijnt de spreiding en pleegt bovendien luxeverzuim; de afbakening daarvan staat in het overzicht over luxeverzuim.
De regio's overlappen zodat gezinnen samen weg kunnen
De drie zomerperiodes lopen niet volledig na elkaar, maar overlappen elkaar enkele weken. Die overlap zorgt ervoor dat ouders met kinderen op scholen in verschillende regio's, en families verspreid over het land, alsnog een gezamenlijke vakantieweek vinden. Zonder overlap zou de spreiding gezinnen uit elkaar trekken; met overlap blijft het verdelen van de drukte verenigbaar met samen op reis gaan.
De indeling volgt provincies, met enkele gesplitste provincies
De regio's zijn langs provinciegrenzen getrokken, met een aantal provincies die over twee regio's verdeeld zijn. Tot regio Noord horen onder meer Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Noord-Holland; tot regio Midden onder meer Zuid-Holland en het grootste deel van Utrecht; tot regio Zuid onder meer Zeeland, Limburg en het grootste deel van Noord-Brabant. Gelderland, Flevoland, delen van Utrecht en delen van Noord-Brabant zijn per gemeente over twee regio's verdeeld, waardoor de regio van een woonplaats niet altijd uit de provincie volgt. Welke regio bij een specifieke plaats hoort, is op te zoeken op de pagina over schoolvakanties in Nederland.
De regio's rouleren zodat geen gebied structureel vroeg of laat zit
De volgorde van de regio's wisselt per jaar, zodat geen enkele regio steeds als eerste of als laatste met zomervakantie gaat. Die rotatie verdeelt de voor- en nadelen van een vroege of late vakantie eerlijk en houdt de schooljaren tussen de regio's gemiddeld even lang. Een vroege zomervakantie betekent een vroege start van het volgende schooljaar, en door te rouleren draagt elke regio die wisseling om beurten.
Het ministerie stelt de spreiding vast
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap legt de zomervakantiedata per regio vast in een jaarlijkse regeling, met de spreiding en de rotatie als vaste uitgangspunten. Scholen moeten zich aan de vastgestelde zomervakantie van hun regio houden, anders dan bij de adviesdata voor de herfst- en voorjaarsvakantie. Welke vakanties landelijk gelden en welke per regio verschillen, staat in de uitleg over de Nederlandse vakantiestructuur.