Boetes voor schoolverzuim verschillen in Duitsland per deelstaat omdat elke deelstaat een eigen schoolwet en een eigen boetecatalogus vaststelt. Onderwijs valt onder de Kulturhoheit der Länder, waardoor de zestien deelstaten zelf bepalen hoe zwaar zij verzuim bestraffen. De maximale Bußgeld loopt daardoor sterk uiteen, en in een aantal deelstaten geldt een zware schending niet als overtreding maar als strafbaar feit.
Elke deelstaat stelt zijn eigen boetes vast
De boetehoogte volgt uit zestien afzonderlijke schoolwetten, niet uit één federale regel. Omdat de deelstaten de volledige bevoegdheid over onderwijs hebben, kent elke deelstaat een eigen Bußgeldkatalog voor schoolpflichtverletzingen. Twee gezinnen in vergelijkbare omstandigheden kunnen daardoor met heel verschillende sancties te maken krijgen, enkel afhankelijk van de deelstaat waar zij wonen.
De maximale Bußgeld verschilt sterk
Volgens de huidige wetgeving reikt de maximale Bußgeld in deelstaten als Noordrijn-Westfalen, Nedersaksen en Beieren tot 1.000 euro, terwijl die in Berlijn, Brandenburg en Mecklenburg-Voor-Pommeren kan oplopen tot 2.500 euro. Het gaat om bovengrenzen die zelden bij een eerste overtreding worden opgelegd; de feitelijke boete hangt af van de ernst en de herhaling. Het verschil tussen de deelstaten zit dus zowel in het plafond als in de manier waarop dat wordt toegepast.
In sommige deelstaten is verzuim een strafbaar feit
In Bremen, Hamburg, Hessen, Saarland en Mecklenburg-Voor-Pommeren geldt een zware schending van de schoolplicht volgens de huidige wetgeving als strafbaar feit in plaats van als overtreding. Ouders riskeren daar een geldstraf tot 180 dagtarieven of een vrijheidsstraf tot zes maanden. Daarmee verschuift de zaak van het bestuursrecht naar het strafrecht, met een strafblad als mogelijk gevolg, terwijl het in andere deelstaten bij een bestuurlijke boete blijft.
Waarom de bedragen niet los te lezen zijn
De genoemde maxima zeggen weinig over wat een gezin daadwerkelijk betaalt, omdat de opgelegde boete meeweegt of het om een eenmalig vergrijp of stelselmatig verzuim gaat, of er opzet in het spel is, en hoe oud het kind is. Een vroeg vertrek vóór de vakantie wordt zwaarder aangerekend wanneer het bewust en herhaald gebeurt. De handhaving rond die vakantiegrenzen, onder meer via luchthavencontroles, staat in de uitleg over de luchthavencontroles.
De achtergrond van de strenge aanpak
Dat verzuim überhaupt zo stevig wordt beboet, hangt samen met de Duitse keuze voor een afdwingbare schoolplicht in plaats van een onderwijsplicht. Waarom Duitsland fysiek schoolbezoek zo strikt voorschrijft, staat in de uitleg over de strenge Schulpflicht. Ter vergelijking: de Nederlandse aanpak van vakantieverzuim, het luxeverzuim, staat in het overzicht over luxeverzuim. De actuele Duitse vakantieperioden staan op de pagina over schoolvakanties in Duitsland.