Vakanties zijn tijdens de Nederlandse schoolvakanties duurder omdat alle gezinnen met schoolgaande kinderen gedwongen op dezelfde vaste momenten reizen, terwijl het aantal vluchten, hotelkamers en vakantiehuizen op korte termijn niet meegroeit. Aanbieders verhogen de prijs naarmate de vraag stijgt en hanteren aparte hoog- en laagseizoentarieven. Buiten de schoolvakanties, in mei, juni en september, daalt de prijs daardoor aanzienlijk voor dezelfde accommodatie.
Vaste vraag ontmoet een beperkt aanbod
De prijsstijging ontstaat doordat de vraag samenklontert op data die de overheid vastlegt en gezinnen niet zelf kunnen verschuiven. Ouders zijn aan de schoolvakanties gebonden, dus de vraag naar reizen piekt op precies die weken. Het aanbod is op de korte termijn vast: een vliegtuig heeft een vast aantal stoelen en een vakantiepark een vast aantal huisjes. Wanneer veel kopers zich op weinig plaatsen richten, stijgt de prijs tot de vraag en het aanbod weer in evenwicht zijn.
Dynamische prijzen verhogen het tarief naarmate de bezetting oploopt
Luchtvaartmaatschappijen en accommodaties passen dynamische prijzen toe, waarbij het tarief meebeweegt met de actuele bezetting. Hoe voller een vlucht of een park raakt, hoe hoger de prijs voor de resterende plaatsen, omdat de aanbieder de schaarste verzilvert. In de schoolvakanties loopt die bezetting snel op, waardoor ook vroege boekers een hoger tarief betalen dan in een rustige periode. Dezelfde stoel of kamer kost zo in een vakantieweek meer dan enkele weken ervoor of erna.
Hoog- en laagseizoen verschillen structureel
Naast de dagelijkse prijsbewegingen werken aanbieders met seizoenstarieven die de schoolvakanties als hoogseizoen markeren. Een camping of vakantiehuis rekent voor de zomerweken een vast hoogseizoentarief dat los staat van de actuele bezetting. In de laagseizoenmaanden mei, juni en september ligt datzelfde tarief merkbaar lager, wat verklaart waarom een reis buiten de schoolvakanties voor identieke accommodatie minder kost.
Gezinnen voelen de stijging sterker dan reizigers zonder schoolkinderen
Reizigers zonder schoolgaande kinderen kunnen naar het laagseizoen uitwijken en ontlopen zo het hoogseizoentarief; gezinnen kunnen dat niet. De leerplicht bindt hen aan de vakantieperioden, en reizen buiten die periodes mag alleen in de smalle uitzondering voor verlof. Wie het kind zonder toestemming meeneemt, pleegt luxeverzuim. De grenzen daarvan staan in de regels voor vakantie buiten de schoolvakantie en het overzicht over luxeverzuim.
Waarom vroeg boeken de prijs maar deels drukt
Vroeg boeken dempt de prijs doordat de eerste plaatsen tegen een lager instaptarief weggaan, maar het heft de piek niet op. Omdat de hele markt voor dezelfde vakantieweken boekt, ligt ook het instaptarief voor die weken hoger dan voor een laagseizoenperiode. De winst van vroeg boeken zit dus vooral in het vermijden van de last-minute-opslag binnen het hoogseizoen, niet in het ontlopen van het hoogseizoen zelf.
Waar de goedkopere weken zitten
De goedkoopste reismomenten vallen buiten de schoolvakanties en, binnen een vakantie, op de minst gevraagde dagen. Welke weken per regio het rustigst en daarmee doorgaans het voordeligst zijn, is te bekijken met de vakantieplanner en de druktekaart. Welke periodes de meeste drukte trekken, staat in de uitleg over reisdrukte, en de actuele vakantieperioden op de pagina over schoolvakanties in Nederland.